Ομάδα Φίλων του Μουσείου Μπενάκη επισκεφθήκαμε την Παρασκευή 23.01.2026 την έκθεση «Κώστας Παπανικολάου: Τέσσερις Εποχές» στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος. Μας ξενάγησε ο συνεπιμελητής της έκθεσης κ. Σπύρος Μοσχονάς, ενώ παρέστη και η συνεπιμελήτρια κ. Αθηνά Κυριακώδη. Ο κ. Μοσχονάς, με διεξοδικό τρόπο και αποδεικνύοντας πραγματικό διδακτικό χάρισμα, μας εισήγαγε στον κόσμο του ζωγράφου, όπως αυτός ξετυλίγεται μέσα από τα έργα που περιλαμβάνονται στην έκθεση που είναι διαρθρωμένη με βάση τις εποχές του χρόνου που αναπαρίστανται στα έργα.
Όπως μας εξήγησε ο κ. Μοσχονάς, τον Παπανικολάου ανήκει στους ζωγράφους του ρεύματος της Νέας Παραστατικότητας και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ρεύματος αυτού, απασχολούν, ουσιαστικά, δύο θέματα: α) το τοπίο και β) η σύγχρονη ηθογραφία, είτε στο άστυ είτε στην εξοχή. Μέσα από αυτά τα θέματα η ζωγραφική του καλλιεργεί την αίσθηση του άχρονου. Οι άνθρωποι στα καφέ, πάνω στα καράβια, στις παραλίες και στους δρόμους, στην εξοχή της Καισαριανής ή στο τοπίο του Γαλατά, ζουν στον δικό τους ρυθμό. Κινούνται, μιλούν, βαδίζουν έξω από το άγχος των καθημερινών υποχρεώσεων, έξω από την κίνηση του ρολογιού, εκτός χρόνου. Στην παρουσίαση της έως σήμερα παραγωγής του ζωγράφου, έχει χρησιμοποιηθεί ως ερμηνευτικό εργαλείο το (κατασκευασμένο) σχήμα των τεσσάρων εποχών. Σε καθεμία από τις «Τέσσερις εποχές», ένας μεγάλος πίνακας έχει τοποθετηθεί κεντρικά και λειτουργεί ως «λυδία λίθος», ως το επίκεντρο γύρω από το οποίο απλώνονται μικρότερα έργα, σχέδια, υδατογραφίες, με τις δικές τους ιστορίες, που προκαλούν τα εξής ερωτήματα. Οι νεαροί στην ηλικία και ταλαντούχοι επιμελητές επέλεξαν επίσης ένα ποίημα για κάθε εποχή που λειτουργεί ενισχύοντας την αίσθηση που προκαλούν τα έργα.
Ευχαριστούμε πολύ τον κ. Μοσχονά για την εξαιρετική ξενάγησή του.
Κείμενο και φωτογραφίες: Βαρβάρα Γκινοπούλου