Την Κυριακή 17.05.2026 ομάδα Φίλων του Μουσείου Μπενάκη επισκεφτήκαμε το Μουσείο Ζυγομαλά στον Αυλώνα. Ξεναγηθήκαμε από τις κ.κ. Ευγενία και Ελένη Δάφνη, επιμελήτριες του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, οι οποίες με χάρη, ευγένεια και γλαφυρότητα μας εξέθεσαν την ιστορία του χώρου αλλά και του έργου της εξαιρετικής προσωπικότητας που υπήρξε η Λουκία Ζυγομαλά το γένος Μπαλάνου (1866-1947).
Το μουσείο ιδρύθηκε το 1937 με πρωτοβουλία της Λουκίας Ζυγομαλά και λειτούργησε εξαρχής στον εκθεσιακό χώρο που προστέθηκε γι’ αυτόν τον σκοπό στην εξοχική κατοικία της οικογενείας Ζυγομαλά. Η επανέκθεση έγινε το 1990 και τα εγκαίνια τον Ιούλιο του 1991. Από τότε έως το 2022 το Μουσείο λειτούργησε υπό την εποπτεία της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού. Το 2022 υπάγεται στην εποπτεία του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού.
Στον εκθεσιακό χώρο είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε αντιπροσωπευτικά έργα των μαθητριών των σχολών κεντητικής που ίδρυσε η Λουκία Ζυγομαλά, πλαισιωμένα με αυθεντικά εξαρτήματα της παραδοσιακής φορεσιάς, καθώς και με σχέδια και δείγματα μοτίβων σε διάφορες παραλλαγές.
Εκτίθενται επίσης υλικά τεκμήρια συναφή με τη λειτουργία των σχολών και τη δραστηριότητα της κοινοπραξίας, τις οποίες μας περιέγραψαν διεξοδικά οι κ.κ. Ευγενία και Ελένη Δάφνη, όπως ο λογότυπος της εταιρείας, τετράδια παραγγελιών, βιβλία εσόδων-εξόδων, διπλώματα ευρεσιτεχνίας για τα διακοσμητικά σχέδια, καθώς και εργαλεία κεντητικής τέχνης.
Στην έκθεση περιλαμβάνονται ακόμη έπιπλα με κεντητές στόφες, αμπαζούρ κ.ά. Σε μια συμβολική αναπαράσταση του περιπτέρου της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Έκθεση Διακοσμητικών Τεχνών του Παρισιού, το 1925, προβάλλονται τα είδη που διακρίθηκαν και απέσπασαν βραβεία. Τέλος, παρουσιάζονται προσωπικά αντικείμενα και φωτογραφικό υλικό της ζωής και δράσης του γιου της Λουκίας Ζυγομαλά, Ανδρέα.
Στο χώρο της ιδιωτικής κατοικίας, ο οποίος αποτελεί συνέχεια του χώρου του Μουσείου εκτίθενται επιλεγμένα κομμάτια της πολυτελούς οικοσκευής, μικροαντικείμενα, οικογενειακές φωτογραφίες και πορτραίτα, προβάλλοντας έτσι τον χώρο μέσα στον οποία έζησε περισσότερα από 20 χρόνια η “καλή κυρά της Αυλώνας”.
Μετά την ξενάγησή μας στο Μουσείο, η κ. Γιούλη Νταβάρια, διακεκριμένο μέλος της τοπικής κοινωνίας, μας ξενάγησε με γλαφυρότητα, ζέση και συγκίνηση στον ναό των Αγίων Αντωνίου και Ανδρέα που ίδρυσε το 1938 η αείμνηστη Λουκία Ζυγομαλά εις μνήμη του συζύγου και του γιού της που είχαν φύγει από την ζωή. Ο ναός έχει κοσμηθεί αριστοτεχνικά στις λεπτομέρειές του κατά τρόπο χαρακτηριστικό της τέχνης του μεσοπολέμου, την οποία η Λουκία Ζυγομαλά, έχοντας σπουδάσει εικαστικές τέχνες στο Παρίσι των αρχών του 20ου αιώνα γνώριζε και εκτιμούσε και έχει αγιογραφηθεί με υπέροχο και πρωτοποριακό τρόπο από τον ζωγράφο Τάσο Λουκίδη.
Ευχαριστούμε και από εδώ τις κ.κ. Ευγενία και Ελένη Δάφνη και την κ. Γιούλη Νταβάρια για τις εξαιρετικές του ξεναγήσεις.
Συνοδεία, κείμενο και φωτογραφίες: Βαρβάρα Γκινοπούλου